Ο Désiré-Albert Barre γεννήθηκε στο Παρίσι στις 6 Μαΐου 1818 και πέθανε στις 29 Δεκεμβρίου 1878. Ήταν ο δεύτερος γιος του Jacques-Jean Barre (1793-1855), του αρχιχαράκτη του γαλλικού Νομισματοκοπείου από το 1840 έως το θάνατό του το 1855. Ο Désiré-Albert Barre διαδέχθηκε τη θέση του πατέρα του στο Νομισματοκοπείο από το 1855 μέχρι το θάνατό του το 1878. Ο Jean-Auguste Barre (1811-1896), ο μεγαλύτερος γιος της οικογένειας, ολοκλήρωσε τη διαδοχή των Barre στo Nομισματοκοπείo από το 1878 μέχρι το θάνατό του το 1896. Η θέση του αρχιχαράκτη στο Νομισματοκοπείο της Γαλλίας δημιουργήθηκε το 1547 από τον βασιλιά της Γαλλίας Ερρίκο II και οι αρμοδιοτήτες του αφορούσαν τη δημιουργία και παραγωγή μητρών για την την κοπή όλων των νομισμάτων και την προμήθεια των σφραγίδων στο Βασίλειο. Όταν το γραμματόσημο εμφανίστηκε στη Γαλλία στα τέλη της δεκαετίας του 1840, ο αρχιχαράκτης είχε την ευθύνη για τη χάραξη και παραγωγή των στιγέων απαραίτητων για την κατασκευή των τυπογραφικών πλακών που επιτρέπουν την εκτύπωση των εικονιδίων. Από το 1775, ο αρχιχαράκτης κατοικεί στο Μέγαρο του Νομισματοκοπείου (Hôtel de la Monnaie) στο Quai Conti στο Παρίσι.

Από την παιδική του ηλικία ο Désiré-Albert Barre προοριζόταν για τη ζωγραφική. Υπήρξε μαθητής του μεγάλου ζωγράφου Paul Delaroche. Συνοδευόμενος από τον δάσκαλό του και τον γλύπτη αδελφό του, Jean-Auguste Barre, μελέτησε τις τέχνες της αρχαιότητας κατά τη διάρκεια πολλών ταξιδίων που έκανε στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Με την καθοδήγηση του πατέρα του, έμαθε και την τέχνη της χαρακτικής όπου εκφραζόταν πλήρως το καλλιτεχνικό του ταλέντο. Την περίοδο 1845-1855, συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία των σχεδίων και χαρακτικών των πρώτων γαλλικών γραμματοσήμων, και από το 1852 ήταν βοηθός χαράκτη του πατέρα του, ο Désiré-Albert Barre. Εάν η πατρότητα του πρώτου γαλλικού γραμματοσήμου του 1848 («Cérès» ή «Δημοκρατία») αποδίδεται στον πατέρα του Jacques-Jean Barre, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι συνέβαλε τα μέγιστα σε αυτό καθώς και στις άλλες δημιουργίες του πατέρα του μέχρι το 1855. Κατά την περίοδο της θητείας του ως αρχιχαράκτης του Γαλλικού Νομισματοκοπείου, μεταξύ 1855 και 1878, ο Désiré-Albert Barre δημιούργησε και χάραξε όλα τα γαλλικά νομίσματα και μετάλλια καθώς και όλα τα γραμματόσημα της Γαλλίας και των αποικιών της. Επιπλέον, δημιούργησε και παρήγαγε στιγείς για νομίσματα πολλών χωρών (Κολομβία, Αίγυπτος, Εκουαδόρ, Ελλάδα, Ονδούρα, Μεξικό, Τυνησία, Βενεζουέλα κ.λπ.) και γραμματόσημα (Ελλάδα, Γουατεμάλα, Ρουμανία... ).

Σε όλη του τη ζωή, ο Désiré-Albert Barre διατήρησε μια πολύ ιδιαίτερη, σχεδόν οικεία σχέση με την Ελλάδα, καθώς αντλούσε έμπνευση από τις καλλιτεχνικές δημιουργίες της αρχαιότητας για τους πίνακές του και αργότερα για τα χαρακτικά του. Αργότερα, ως αρχιχαράκτης δημιούργησε τα νομίσματα του Βασιλείου της Ελλάδας με τη μορφή του Βασιλιά Γεώργιου Α' καθώς και πολυάριθμα μετάλλια και σφραγίδες του Βασιλείου.

Το 1860, η Ελληνική Ταχυδρομική Υπηρεσία του εμπιστεύτηκε τη δημιουργία του πρώτου ελληνικού γραμματοσήμου. Ο Désiré-Albert Barre επιλέγει να το εικονογραφήσει με τη μορφή του Ερμή, αγγελιοφόρου των Θεών του Ολύμπου. Ο Désiré-Albert Barre, με μοναδικό τρόπο, κατασκεύασε το 1861 τις τυπογραφικές πλάκες των επτά αξιών της «Μεγάλης Κεφαλής του Ερμή» χρησιμοποιώντας τη μέθοδο κοπής νομισμάτων.

Η «Μεγάλη Κεφαλή του Ερμή» είναι το μοναδικό γραμματόσημο που τυπώθηκε ποτέ με αυτή την μέθοδο. Οι τυπογραφικές πλάκες των αξιών του 1861 χρησιμοποιήθηκαν για περισσότερα από είκοσι χρόνια, από το 1861 έως το 1882, για την εκτύπωση των γραμματοσήμων, πρώτα στο Παρίσι και μετά στην Αθήνα. Τις τυπογραφικές πλάκες μπορείτε να τις δείτε στο Φιλοτελικό και Ταχυδρομικό Μουσείο Αθηνών. Το γραμματόσημο με τη «Μεγάλη Κεφαλή του Ερμή» της παρισινής έκδοσης θεωρείται, από πολλούς φιλοτελιστές, ως ένα από τα αριστουργήματα του κλασικού φιλοτελισμού.

Το 1875/1876, ο Désiré-Albert Barre παρήγαγε επίσης τη μήτρα για δυο νέες αξίες της «Μεγάλης Κεφαλής του Ερμή» που απαιτούνταν απο τη Union Générale des Postes (U.G.P.), πρόγονος της Παγκόσμιας Ταχυδρομικής Ένωσης (U.P.U.). Την ίδια περίοδο δημιούργησε και τα πρώτα ελληνικά ταχυδρομικά προιόντα («ταχυδρομικά δελτάρια») που φέρει και πάλι την εικόνα της Μεγάλης Κεφαλής του Ερμή.

Ο Désiré-Albert Barre παρασημοφορήθηκε απο τον Βασιλιά Γεώργιο Α΄ της Ελλάδας ως Αξιωματικός του Βασιλικού Τάγματος του Σωτήρος το 1869 και πρόχθη στον Σταυρό των Ταξιαρχών τοιυ Τάγματος του Σωτήρος το 1877.

Louis Fanchini
Académie de philatélie, FRPSL
Σεπτέμβριος 2023

Ο Παναγιώτης Γράββαλος σπούδασε την Ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών κοντά στους καθηγητές μεγάλους Ζωγράφους, Σπύρο Παπαλουκά και Γιάννη Μόραλη.

Ο καθηγητής της Χαρακτικής Γιάννης Κεφαληνός, διαβλέποντας στα σχέδιά του και τις άριστες επιδόσεις του στη χάραξη, του συνέστησε, να ασχοληθεί και με την Χαρακτική Τέχνη. Η συνεργασία του όμως, με τον μεγάλο Χαράκτη Α. Τάσσο, τον έστρεψε, προς τις Γραφικές Τέχνες και τις Εφαρμογές τους.

Πιστεύοντας στον κοινωνικό και εκπαιδευτικό ρόλο της τέχνης και του καλλιτέχνη, ο Παναγιώτης Γράββαλος δίδαξε την Χαρακτική στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο των Σχολών Δοξιάδη από το 1961 μέχρι και το 1967. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών.

Από το 1966 έως το 1993 υπήρξε μόνιμος συνεργάτης των ΕΛΤΑ και σχεδίασε πολλές σειρές Γραμματοσήμων, για τις περισσότερες των οποίων τιμήθηκε, με διεθνείς βραβεύσεις.

Το 1971 σε παγκόσμιο διαγωνισμό στη Βαρσοβία, βραβεύτηκε αφίσα του αθλητικού περιεχομένου με το Α’ βραβείο και έκτοτε εκτίθεται στο Μουσείο Γραφικών Τεχνών της Πολωνίας.

Από το 1986 έως το 2000 ήταν καλλιτεχνικός συνεργάτης της Ιονικής Τράπεζας.

Σχεδίασε πάρα πολλές από τις καρφίτσες πέτου, για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, Σχεδίασε επίσης τα 24 επίσημα Συλλεκτικά Νομίσματα που εξέδωσε το Νομισματοκοπείο της Τράπεζας Ελλάδος, από τα οποία 8 Χρυσά και 16 Ασημένια, ενώ είχε και την καλλιτεχνική επιμέλεια για τα Ολυμπιακά και Παραολυμπιακά μετάλλια των Αγώνων.

Ο Αναστάσιος Αλεβίζος ήταν γνωστός με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Τάσσος. Παρακολούθησε μαθήματα χαρακτικής κοντά στον άλλο σπουδαίο χαράκτη Γιάννη Κεφαλληνό από το 1933 μέχρι την αποφοίτησή του από την Σχολή Καλών Τεχνών (1939). Σπούδασε στο Παρίσι, την Ρώμη και την Φλωρεντία. Στην Πανελλήνια Καλλιτεχνική Έκθεση του 1938 έλαβε το Βραβείο Χαρακτικής και το 1940, το Κρατικό Βραβείο Χαρακτικής. Η γνωριμία του με τον Δημήτρη Γαλάνη, σημαντικό χαράκτη του Μεσοπολέμου, φαίνεται ότι υπήρξε καθοριστική.

Με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου το 1940, ο Τάσσος όπως και άλλοι μαθητές του Κεφαλληνού, φιλοτέχνησαν αφίσες για την εμψύχωση του ελληνικού λαού. Με την Κατοχή, εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και στο ΕΑΜ Καλλιτεχνών, συνεχίζοντας, στην παρανομία, την δημιουργία προπαγανδιστικού υλικού κατά των κατακτητών.

Μετά την απελευθέρωση, ο Τάσσος άρχισε να ασχολείται και με άλλα θέματα πέρα από τον πόλεμο, όπως γυμνά, νεκρές φύσεις και πορτραίτα, ενώ ταυτοχρόνως άρχισε να χρησιμοποιεί και χρώμα στις ξυλογραφίες του.

Αποφοιτώντας, το 1939, έφτιαχνε εξώφυλλα και κοσμήματα για το λογοτεχνικό περιοδικό Νέα Εστία. Αμέσως μετά την απελευθέρωση, ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση στον εκδοτικό οίκο «Τα Νέα Βιβλία» που ίδρυσε το ΚΚΕ το 1945 και που έκλεισε το 1948.

Το 1948 άρχισε να συνεργάζεται με τον Οργανισμό Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων (ΟΕΣΒ, μετέπειτα Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, ΟΕΔΒ). Καρπός της συνεργασίας του με τον ΟΕΣΒ, υπήρξε η εικονογράφηση πολλών βιβλίων για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο, με πρώτο το Αναγνωστικόν ς΄ Δημοτικού του 1949.

Το 1948 έγινε καλλιτεχνικός σύμβουλος του λιθογραφείου «Ασπιώτη–Έλκα», και από το 1954 έως το 1967 φιλοτέχνησε γραμματόσημα για λογαριασμό των Ελληνικών Ταχυδρομείων, ενώ από το 1962 έως τον θάνατό του, σχεδίαζε γραμματόσημα και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το 1959 ανέλαβε την διεύθυνση του Τμήματος Γραφικών Τεχνών στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο, όπου δίδαξε μέχρι το 1967.

Ο Γιάννης Κεφαλληνός γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια από αστική οικογένεια με καταγωγή από την Κεφαλλονιά και την Χίο. Άριστος μαθητής, ακολούθησε από νωρίς την καλλιτεχνική του κλίση, σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και ζωγραφική στη Γαλλία, όπου έζησε αρκετά χρόνια.

Εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1930, οπότε και εκλέχτηκε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών ένα χρόνο αργότερα. Οργάνωσε το Εργαστήριο Χαρακτικής τελειοποιώντας την τεχνική αυτή.
Η τέχνη του βιβλίου τον απασχόλησε ιδιαίτερα, τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ελλάδα, ενώ συνεργάστηκε και με τα ΕΛΤΑ (1950-54) φιλοτεχνώντας γραμματόσημα που απέσπασαν διεθνείς διακρίσεις.

Ουδέποτε ενδιαφέρθηκε να προβάλει τη δουλειά του, δικαιώνοντας έτσι το χαρακτηρισμό «ο Σιωπηλός», που του έδωσε ο Π. Πρεβελάκης στη νεκρολογία του. Μόνο δύο ολοκληρωμένες εργασίες του δέχτηκε να παρουσιάσει στο κοινό: Το Παγώνι (1946) και τις Δέκα Λευκές Ληκύθους (1956).

Η σχέση του Κεφαλληνού με τους μαθητές του δεν ήταν ποτέ τυπική: ενδιαφερόταν και τους φρόντιζε σαν πατέρας. Η έμφυτη καλοσύνη του (οι συγγενείς τον αποκαλούσαν «Καλογιάννη») και το αίσθημα της αλληλεγγύης και της δικαιοσύνης τον ωθούσαν στην υπεράσπιση των αδυνάτων και της ειρήνης.

Το 1954 εκλέγεται διευθυντής της ΑΣΚΤ, θέση που θα τη διατηρήσει μέχρι το θάνατό του. Υπό την ηγεσία του η Σχολή θα ενδιαφερθεί και θα πάρει θέση σε ζητήματα πολιτισμού, ελευθερίας ή ανθρωπίνων δικαιωμάτων —ζητήματα που τον απασχολούσαν πάντα αφού θεωρούσε τη ζωή πρωταρχική αξία χωρίς ιδεολογικούς δογματισμούς: αντιρρησίας συνείδησης κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μικρασιατική Εκστρατεία, φιλοτέχνησε με τους μαθητές του αφίσες που εμψύχωναν τον λαό κατά τον πόλεμο του ’40 και υποστήριξε τον αγώνα της Κύπρου εναντίον της αγγλικής κατοχής.

ΦΤΜ-347
Ανασυγκρότηση. 1951. Γεωργία - Απεικόνιση καλλιεργημένων αγρών με τη θεά Δήμητρα. Τυπογραφικό δοκίμιο για το γραμματόσημο κλάσης 2000 δρχ. ΦΤΜ-347.